Төмс тарих

February 2, 2012 | Бичсэн: Ц.Энхбаяр |   Ангилал: Хүнсний ногоо тарих

Нийтлэлийг 12,030 уншсан

Post to Twitter Post to Facebook Post to MySpace

Анх төмсийг Өмнөд америкийн индианчууд 14 мянган жилийн тэртээгээс байгалийн зэрлэг байдлаар нь хэрэглэж байсан гэдэг. Харин испаничууд Америк тивийг нээсэн цагаас буюу 1565 оны үеэс европ тив рүү зөөвөрлөн авчирсан байна. Тэр цагаас хойш өнөөг хүртэл төмс нь хүнсний хамгийн чухал бүтээгдхүүн болсон бөгөөд 300 гаруй нэр төрлийн хоол хийдэг хамгийн хэрэгцээтэй таримал хүнсний ногооны нэг болжээ.

Маш олон төрөл буюу багцаалбал тавь гаруй мянган сортын төмс байдаг ч үндсэн дөрвөн төрөлд хуваагддаг байна. Үүнд: хүнсний, техникийн, үрийн, бүх чиглэлийн. Эдгээрээс хамгийн түгээмэл хэрэглэдэг нь хүнсний зориулалттай бөөрөнхий хэлбэртэй төмс. Энэ сортын төмсний 12 – 16 хувь нь крахмал буюу цардуул, С аминдэмийг агуулдаг. Харин техникийн зориулалттай төмсний крахмал нь харьцангуй их 18 хувиас дээш агууламжтай байдаг юм.

Хүнсний зориулалт бүхий төмс нь хүний биед онцгой ач холбогдолтой. Цусны даралт бууруулах, ходоодны шарх үрэвсэл, гэдэсний түгжрээ, түлэгдлийн шарх болон арьсны намарс буюу экземийг эмчлэхэд уламжлалт ардын эмнэлэгт өргөн хэрэглэж ирсэн. Үүнээс гадна төмс нь бөөрөнхий байцаа, шар луувангаас хоёроос гурав дахин илүү илчлэг, калорлог чанартай байдаг юм. Төмсийг тариалахад нэг булцуунаас олон төмс хурааж болдог тул маш ашигтай. Тиймд хэрхэн тарьж ургуулах талаар танд бяцхан зөвлөгөө хүргэе.

Төмс тарих

Төмсийг сэвсгэр, сийрэгжүүлсэн хөнгөн хөрсөнд, сайн чанарын эрүүл төмсийг сонгон тарих хэрэгтэй. Юуны өмнө үрийнхээ төмсийг дулаан гэрэлтэй газар, 30 хоногийн өмнөөс тараан тавьж бэлтгэх хэрэгтэй. Эрт ургацын төмс авахын тулд төмсөө тавдугаар сарын эхний долоо хоногт тарих хэрэгтэй. Гэхдээ ихэвчлэн тавдугаар сарын хоёр дахь арав хоногт багтаан тарьдаг юм.

Төмсийг тарихдаа 8-10 см-ийн гүнд суулгах хэрэгтэй. Ингэхдээ мөр хооронд  60 см харин булцуу буюу суулгац хооронд 25 см зайтай байхад сайн. Төмсөө суулгасны дараа нийлэг хучлагаар сайтар хучиж, дулаан байлгаж чадвал ургалт нь хурдасдаг. Харин тавдугаар сарын сүүлээр нийлэг хучлагаа өдрийн цагаар хуулж аваад шөнөдөө тэг хэм хүртэл хучиж байх шаардлагатай. Шөнө тэг хэмээс дулаан болвол хучлагыг бүр авах хэрэгтэй.

Төмс нь хорин см хэртэй өндөр ургасны дараа цэцэглэж эхэлдэг. Ингэж цэцэглэх үед нь сул сийрэг шороогоор сайтар манаж өгөөрэй. Усалгааны хувьд бол ургалтын хугацаанаас нь хамааруулж 4 – 6 удаа услах нь үр дүнтэй байдаг. Усалсны дараа хөрсийг заавал зөөлөн самнаж өгч байх хэрэгтэйЭрт ургацын төмсийг бол долдугаар сарын сүүлчээр, харин орой ургацыг наймдугаар сарын сүүл есдүгээр сарын эхээр хураан авдаг юм. Хураасны дараа хатаах, ангилан ялгах хэрэгтэй. Ногоон өнгөтэй болсон төмсийг хүнсэнд хэрэглэж болохгүй.

Мөн дунд зэргийн хэмжээтэй төмс нь удаан хадгалагддаг тул ийм төмсийг үрсэлгээнд зориулж хадгалбал сайн. Харин том болон жижгийг нь хүнсэндээ хэрэглээрэй. Бас нэг анхаарах зүйл бол төмсний булцуунд соланин хэмээх бодис 3-7 хувьтай агуулагддаг бөгөөд төмсийг наранд удаан байлгавал энэхүү бодис нь 20 – 40 хувь хүртэл нэмэгдэж төмсийг муутгадаг. Ингэж муудсан төмсийг хүнсэнд хэрэглэхийг хориглодог бөгөөд хэрэглэсэн тохиолдолд хүн болон мал хордох аюултайг мэдэхэд илүүдэхгүй. Иймд төмсний хадгалалтад онцгойлон анхаарах хэрэгтэй юм шүү.

Post to Twitter Post to Facebook Post to MySpace

Үгс:
 

7 Сэтгэгдэл байна - “Төмс тарих”

  1. hezee suuulgadiin be

  2. Hezee yamar bordoo hereglevel sain ve

  3. ta manjin luuvan tarih talaar zuvulguu uguuch guij bna shvv

  4. buurunhii songino tarih talaar zuwulguu uguuch

  5. davaasuren

    10kg toms tarihad heden kg bolj urgah ve

  6. shaal hudlaa nmaig ingej huraadgui ym

  7. Oorchuulsan ed ymu manai mongoloos huraah nuhtsul n shal oor ym odo bol oroi huradag bolson

Сэтгэгдэл үлдээх

Сэтгэгдэлдээ зураг оруулахыг хүсвэл энд дарна уу.